Cliënten die zich bij mij melden weten in negen van de tien gevallen dat ze hsp zijn. Dit geldt wellicht niet voor jouw cliënten. Als je wilt weten of je cliënt hsp is, kun je hem of haar een boek laten lezen en vragen of de tekst resoneert, of er veel aha-momenten zijn. Dit doe ik eigenlijk altijd. Maar wil je een meer onderbouwd bewijs, dan zijn er vragenlijsten die je aan je cliënt kunt voorleggen. Recent is er een nieuwe vragenlijst ontwikkeld aan de universiteit van Leiden (my hometown dus daar ben ik ergens best trots op). Deze vragenlijst, de SPSQ, is een goed gefundeerde test die jij kunt gebruiken als tool in jouw praktijk. 

Het interessante aan de test is dat het werd ontwikkeld en vergeleken met klachten als depressie, angst en vermoeidheid. Wat veel hsp’s zelf ook wel ervaren is dat hoogsensitiviteit aan de ene kant iets moois en verrijkends is, maar aan de andere kant – de negatieve kant – een last en uitdaging kan zijn. Uit het Leids onderzoek blijkt dit ook duidelijk: de negatieve dimensie van hoogsensitiviteit heeft een correlatie  met angst, depressie, vermoeidheid en lichamelijke klachten, aldus leider van het onderzoek Véronique De Gucht.

Ik ging in gesprek met De Gucht, universitair hoofddocent en tevens leidend onderzoekster. Waarom nog een vragenlijst als er al een vragenlijst van Elaine Aron bestaat? De Gucht: De SPSQ is gericht op het verbeteren van de bestaande vragenlijst voor het meten van hooggevoeligheid. Ons nieuwe instrument bestaat uit 43 stellingen en legt, anders dan de nu nog gebruikte Highly Sensitive Person Scale (ontwikkeld door Aron en Aron in 1996) de nadruk op zowel positieve als negatieve kenmerken van hoogsensitiviteit.” 

Jullie hebben de vragenlijsten getoetst op ruim 10.000 respondenten, die jullie via allerlei kanalen en advertenties hebben aangetrokken. Wat is er nieuw aan jullie onderzoek? De Gucht: We hebben in de SPSQ bijvoorbeeld meer stellingen toegevoegd die betrekking hebben op gevoeligheid voor subtiele prikkels, en/of de emotionele lading van de prikkels. Maar ook het vermogen tot empathie wordt in deze vragenlijst duidelijker getest. 

Eén van de dingen die in de onderzoek werd gedaan, was de samenhang met andere persoonlijkheidskenmerken onderzoeken. Wat kwam hierbij naar voren?

De Gucht: “We hebben hoogsensitiviteit onder anderen vergeleken met de Big Five persoonlijkheidskenmerken. We hebben een sterk verband gevonden met de Big Five persoonlijkheidstrek “Openheid voor ideeën en ervaringen”, een kenmerk dat gerelateerd is aan creativiteit. Het is een positieve dimensie van hoogsensitiviteit. Het verband wordt vooral verklaard door de sterke samenhang van “Openheid” met twee specifieke aspecten van hoogsensitiviteit, namelijk “Sociaal-Affectieve Gevoeligheid” en “Esthetische Gevoeligheid”.  

Esthetische gevoeligheid betekent dat je gevoelig bent voor schoonheid. Sociaal affectieve gevoeligheid gaat meer over het inzicht in de ander en de gevoelens van de ander. Ik denk dat deze twee zeker tot de kernvaardigheden van de hooggevoelige mensen behoren. Jullie hebben ook de negatieve dimensie meer uitgebreid. Wat kwam er uit aan de negatieve kant?

De Gucht: “In onze studie kwam een gedifferentieerd beeld van de link tussen zintuiglijke prikkelgevoeligheid en klachten naar voren. Zo blijkt uit het onderzoek dat de negatieve dimensie van hoogsensitiviteit duidelijk verband houdt met angst, depressie, vermoeidheid en lichamelijke klachten. De sterkste samenhang werd gevonden met “Emotionele en Fysiologische Reactiviteit”, de mate waarin mensen makkelijk overweldigd raken door sterke zintuiglijke prikkels. We zien dat er een sterk verband is.

Betekent dit dat hoogsensitiviteit altijd gerelateerd is aan kwetsbaarheid of vatbaarheid voor lichamelijke of psychische klachten?

De Gucht:Nee. De positieve dimensie toont namelijk een zwak verband met zulke klachten. Deze bevinding is met name relevant omdat het betekent dat hooggevoeligheid niet noodzakelijk gerelateerd is aan een verhoogde vatbaarheid/kwetsbaarheid voor het ontwikkelen van psychische en lichamelijke klachten. Dit laatste is namelijk afhankelijk van de mate waarin iemand vooral hoog scoort op de negatieve versus positieve dimensie van zintuiglijke prikkelgevoeligheid.”

Wat is er nog meer belangrijk om toekomstig te onderzoeken?

De Gucht: “Om het verband tussen hooggevoeligheid en  vatbaarheid voor psychische of fysieke klachten verder te onderzoeken is het nodig dat we een cut off hebben, een drempelwaarde. Die is er nog niet. Je hebt namelijk een referentiepunt nodig om vast te stellen wanneer iemand hsp is. Ik denk dat het verder  interessant is om een verband met psychopathologie te onderzoeken. Maar ook aan een verband met borderline (als vrouwelijke pathologie) en narcisme als eerder een mannelijke pathologische ontwikkeling. Attachment (hechting) is natuurlijk ook interessant, omdat ik vermoed dat er relaties zijn met de vroegkinderlijke ontwikkeling. Maar dit  zijn dure en langlopende studies waarbij je  ook de ouders moet betrekken. Opnieuw is het dan interessant om de negatieve en de positieve dimensie erbij te nemen. Leiden negatieve prikkels tot een ander resultaat dan positieve prikkels en hoe? Verder lijkt me het verband met jobstress en burn out heel zinvol om te onderzoeken. Ik kan me voorstellen dan hier ook veel belang en belangstelling voor is vanuit de praktijk. Het vinden van een nieuwe testpopulatie aansluiten bij de vragen uit de markt.”

Kortom er liggen nog veel ideeën en plan op te plank. Vergeten jullie niet de positieve kant van hoogsensitiviteit te blijven belichten? 

De Gucht: “Inderdaad. In deze context zouden we variabelen kunnen onderzoeken zoals veerkracht, kwaliteit van leven en algemene tevredenheid met het leven.”

Wil jij ook gebruik maken van de SPSQ schaal dan verwijs ik je door naar de Universiteit van Leiden, afdeling psychologie. Wil je het volledige onderzoek downloaden? Hier vind je de link.

 

Veronique de Gucht, hoofddocent Psychologie, Universiteit Leiden

Perfectionisme te lijf gaan met deze drie tips 


HSP consult nodig?

5 tips om meer van jezelf te houden

Als hsp herken ik mij in veel aspecten die horen bij de hoogsensitieve persoonlijkheid behalve in die van perfectionisme. Deze lastige karaktertrek die veelvuldig met de persoonlijkheid mee komt is gelukkig aan mij voorbij gegaan. Vermoedelijk omdat ik vrijwel geen angst ken. Want wat perfectionisme eigenlijk is, is de angst om fouten te maken. Oftewel, de hoogstaande en irreële verwachting aan onszelf dat we volmaakt zijn.

Hoewel het streven naar perfectie je kan helpen doelen te bereiken, zie ik in de praktijk toch vaak het omgekeerde fenomeen. De lat ligt zo hoog dat perfectionisten geen stappen durven zetten. Ze schuiven deadlines eindeloos voor zich uit en worstelen met het vertrouwen in de eigen kunnen. Eerst nog deze training volgen…….of eerst nog dit detail verbeteren aan mijn website alvorens ik echt mijn coachpraktijk begin. Herken je die? Perfectionisten overtuigen zichzelf er voortdurend van dat iets minder dan perfect niet goed genoeg is en dat falen geen optie is. Perfectionisme wordt dan iets humorloos en doorgekauwd. Een ongezond copingmechanismen die de blik vernauwt, snel tot verzuring leidt en je trillingsniveau en dat van anderen alleen maar verlaagt. 

Pak je perfectionisme aan met het vijf stappenplan van Susan

Boek een I love me coachpakket met korting

Wat kun je doen?

#1 Vind jij als HSP ook pseudo-comfort in perfectionisme als een manier om je gevoelens van angst te beheersen? In plaats van jezelf voor je kop te slaan over fouten en onvolkomenheden, beschouw fouten liever als kansen en leermomenten. Ze maken deel uit van je spannende reis hier op aarde. We manifesteren allemaal een hele hoop onzin, het merendeel van dat wat op aarde ontstaat door mensenhanden kun je sowieso met een korrel zout nemen. Denk niet dat wat anderen produceren zo veel geweldiger of nuttiger is dan dat van jou. Ook jij mag knutselen en hobbyen met je projectjes en producten. 

#2 Ben jij een fanatieke HSP die de tendens heeft om té grootste plannen te maken? Als je alleen maar aan het grote geheel denkt, heb je wellicht de neiging jezelf te overweldigen door alle details. Misschien zie je slechts een perfect eindresultaat en vergeet je te genieten van de kleine stapjes. Doordat ik geleerd heb om gewoon iedere dag iets te doen en mijn werk dan te laten rusten (af of niet af) geef ik mijzelf de tijd en vrijheid om uiteindelijk grootste dingen te manifesteren. Zet dus kleinere, realistische stappen in de richting van je einddoel en geniet van het pad. 

#3 Iedere keer dat je het kritische stemmetje hoort, stop dan even en neem de tijd om je te verbinden met die stem en het gevoel dat er onder zit. Is de stem wel van jou? Of van een strenge ouder? Wees aardig voor jezelf en geef jezelf dat schouderklopje of die hug, die je toen niet hebt gekregen. Neem jezelf in je armen en zeg hoe geweldig je bent. Spreek tegen het kleine kind of jongvolwassene, die je ook nog bent, met compassievolle woorden. Houd van jezelf, onvoorwaardelijk en zonder aarzeling! Boek een coachpakket waarin ik je met mijn vijf stappenplan verder help. Vraag dan om spirituele begeleiding. Gegarandeerd licht de omgeving onmiddellijk op en ontvang je zelfs een gevoel van humor of een positief teken van één van je engelen.  

Boek een coachpakket waarin ik je met mijn vijf stappenplan verder help

Of bestel een reading of coachinggesprek

Als ouders affect-arm zijn, kan het hooggevoelige kind het gevoel ontwikkelen dat het niet geliefd is. Het mist empathie en de juiste afstemming in de relatie met de ouder(s) waardoor er geen goede hechting plaats kan vinden.

Veilige hechting ontstaat op basis van sensitiviteit en spiegelgedrag. Dit betekent dat ouders de gevoelens van hun kinderen spiegelen in hun eigen mimiek. Ze zijn zich bewust van de subtielere signalen, stemmingen en wensen van hun kinderen en tonen in hun gezicht en fysieke gedrag dat ze meeleven. Hoe sensitiever een moeder reageert hoe meer het kind zich begrepen, geliefd en beschermd voelt. Wat weer leidt tot een gezonde hechting.  

Dit weten we al sinds de onderzoeken van Ainsworth, Bell en Stayton in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Ouders die emotioneel onvolwassen zijn – vaak doordat ze hun eigen trauma onvoldoende hebben verwerkt of eenvoudigweg door hun persoonlijkheid – reageren dikwijls affect-arm op de pijn en behoeften van de eigen kinderen. Ze kunnen op verschillende manieren emotioneel onvolwassen zijn. Volgens de klinisch psycholoog Lindsay Gibson, auteur van het boek Ongezien Opgegroeid:

Emotionele ouders eisen zelf alle aandacht op en zijn voor kinderen vaak labiel en onvoorspelbaar. Ze hebben het nodig dat hun eigen overweldigende angsten worden gesust door anderen, waaronder de eigen kinderen. Er is geen ruimte voor de emoties van de kinderen of deze worden bewust of onbewust voor de eigen behoeften gemanipuleerd.

Te fanatieke ouders zijn obsessief doelgericht en vaak superdruk. Ze zijn erg bezig met de eigen status en hebben vaak geen tijd voor de emoties van hun kinderen. Hun aandacht is in praktische vorm en kan variëren van bazig en dominant tot zakelijk en koel. Er wordt niet veel gespiegeld en er vindt weinig fysieke en emotionele liefde, bijvoorbeeld in de vorm van knuffelen plaats. 

Passieve ouders spelen graag de tweede viool naast de dominante ouder en nemen niet de verantwoordelijkheid om een band op te bouwen of in de bres te springen als het er op aankomt. Deze ouder zal ook weinig fysiek contact hebben en de emotionele uitwisseling is minimaal en hoogstens vanuit een plichtsgevoel.

Afwijzende ouders willen duidelijk niet lastig gevallen worden door hun kinderen. Ze hebben vrijwel geen tolerantie voor de behoeften van anderen, plaatsen zichzelf buiten het gezinsleven en kunnen dreigend uitbarsten of ongevoelige bevelen geven. Deze ouder heeft narcistische trekken en is niet in staat zich in te leven in een ander, laat staan in zijn of haar gevoelswereld.

Voorkeursbehandeling. Tenslotte is er nog het drama van het voortrekken van een kind ten opzichte van anderen. Lievelingen of zorgenkinderen geven vaak aan de emotioneel onvolwassen ouder(s) de legitimatie om broers en/of zusjes te negeren of verwaarlozen. Externaliseren van problemen (de oorzaken buiten zichzelf zoeken), het eindeloos de redder spelen of een overdreven verstrengeling met het zorgenkind zijn vormen van onvolwassen emotioneel gedrag.

In mijn praktijk ontmoet ik veel hoogsensitieve volwassenen die zich niet gezien of geliefd voel(d)en door één of beide ouders omdat de affectieve empathie ontbrak. Een empathisch vermogen dat deze hsp’s zelf wel bezitten, maar niet gespiegeld kregen in de relatie met hun zorgdragers. Ook als er materieel niets aan ontbrak, kan deze ene missing link tot een leven lang van verwarring en zelfafwijzing leiden. Deze hoogsensitieve kinderen zullen als ze volwassen zijn nog steeds smachten naar die liefde, erkenning of emotionele rijpheid van de ouder(s). Ze ontwikkelen vaak een pseudo zelf en de behoefte zichzelf of de ander te veranderen in de trant van “Als ik/zij nu maar eens ….. dan……” 

Er zijn manieren om tot inzicht te komen en een meer volwassen en zelfs afstandelijke relatie met je ouders te krijgen. Begrip van jouw affectieve superioriteit kan de weg naar heling zijn. Herken jij je hierin? Neem gerust contact op voor coaching of een therapeutisch gesprek.



Zelfcompassie kan soms nog een hele uitdaging zijn: jezelf volledig lief hebben en omarmen. Als wij niet onvoorwaardelijk van onszelf houden, wie doet het dan?Jezelf positief herprogrammeren is een absolute must voor iedere HSP. Ontvang 5 TIPS om jezelf als hsp meer lief te hebben.

# Oefen in dankbaarheid
Dankbaarheid is de krachtigste energie die het universum ons heeft gegeven. Zelfs nog krachtiger dan liefde. Dankbaarheid kan de sterkste steen weer zacht maken. Maak er een gewoonte van om dagelijks voor het slapen gaan een lijstje te maken van de (kleine) dingen waar je dankbaar voor bent. Wees dankbaar voor het feit dat je in een vrij land woont, dat je gezond bent of vrienden hebt. Wees dankbaar voor het dak boven je hoofd en de kansen die je krijgt om te studeren. Groot of klein, alle energie die je kunt omzetten in positiviteit is een krachtige impuls en plaveit de weg naar meer zelfcompassie.

# Luister naar inspirerende meditaties
Om je parasympathicus, het zenuwstelsel dat jou gerust stelt, een boost te geven kun je het beste regelmatig naar inspirerende geleide meditaties luisteren. Er zijn er genoeg te vinden op internet maar je kunt bijvoorbeeld ook de meditaties Accepteer je hooggevoeligheid downloaden. Al luisterend kun je je open stellen voor de kalmerende woorden en muziek en tegelijkertijd diep ontspannen. Zo koppel je de fysieke sensatie van kalmte een ontspanning aan de bekrachtigende woorden uit de meditatie. Dit is de meest effectieve manier om je onderbewuste te programmeren om meer van jezelf te houden.
.
#Benoem in gesprekken je sterke punten
Neem de tijd om vijf van je sterke punten op te schrijven. Ga er even helemaal mee aan de slag en verbind jezelf met deze kwaliteiten, die jij waarschijnlijk vanzelfsprekend vindt. Dat zijn ze niet! Ze zijn bijzonder en ze mogen rustig vaker benoemd worden! Ik ben bijvoorbeeld heel creatief en aardig. Zorg vervolgens dat je in gesprekken met vrienden, familie of collega’s regelmatig benoemt wat je goed vindt aan jezelf. Even wennen? Het kan zijn dat je veel meer gewend bent om je zwakke kanten te belichten en je onzekerheid te tonen. Het gaat er nu om dat je hardop zegt wat je goed kunt. Oefening baart kunst!

#Wees gul met complimenten
Wanneer heb je iemand voor het laatst een compliment gegeven? Wanneer we anderen complimenten geven, helpen we ons brein om zich te concentreren op wat goed gaat en mooi is. Hierdoor worden we ontvankelijker voor positieve energie. Voor een HSP is dit belangrijk omdat we zo vaak piekeren over dingen die we lastig of onprettig vinden. We worden en worden afgeleid door onze overprikkelde omgevingen. Dus deze oefening kan ons helpen weer optimistisch naar het leven en de mensen om ons heen te kijken.

#Verwijder nare herinneringen met EMDR
EMDR is een techniek die je helpt om los te komen van nare herinneringen. Als je hsp bent heb je wellicht meer last van het verleden. Als hoogsensitief persoon ben je nou eenmaal ontvankelijker voor krassen op onze ziel, zoals zachte houtsoorten dat hebben. Blijven deze krassen in ons systeem zitten, verworden ze tot trauma. Dikwijls kunnen nieuwe ervaringen dit oude trauma (telkens weer) triggeren. Heb je negatieve overtuigingen over jezelf die maar niet weg gaan? Boek dan een EMDR sessie met mij. We kunnen in korte tijd veel negatieve emoties opruimen.

Jarig zijn als hsp? Voor veel hoogsensitieve mensen geeft een verjaardag stress. Worstel je met verjaardagen? Na de corona wil de één weer dolgraag feestjes vieren en houdt de ander het liever voor gezien. Hier vind je enkele manieren om er een creatieve draai aan te geven. 

#1 Je eigen verjaardag vieren bij jezelf thuis kan voor jou als hsp veel stress opleveren. Vooral als je alles zelf wilt regelen, als het allemaal perfect moet en je ook nog heel spontaan met iedereen wilt kletsen. Vooruit plannen is het A en O. Zorg ervoor dat het allemaal klaar ligt en staat, zodat je tijdens het feest zelf echt alle aandacht voor je gasten hebt. 

#2 Het is volkomen normaal om je verjaardag gewoon niet te vieren. Steeds meer mensen besluiten om lekker een dagje weg te gaan op hun eigen verjaardag. Wat wil je zelf? Stel jezelf deze vraag en  wees moedig om voor jezelf en je rust te kiezen. 

#3 Moet je naar een verjaardag van iemand en vrees je dat je het saai wordt? Vraag de gastvrouw/heer of je mag helpen in de keuken. Bedenk van te voren gespreksonderwerpen die jij echt leuk vindt en vraag wie er aanwezig zijn zodat je vooraf al kunt bedenken bij wie je graag gaat zitten. Geef zelf diepgang aan dat saaie feest. Blijf ook niet te lang. Een kort bezoek waarbij jij zelf iets toevoegt is meer waard dan dat je lang verplicht en geduldig uit zit te zitten. 

#4 Samen naar een feest gaan kan prettig zijn, maar soms neemt het je ook de creativiteit en moed om jezelf te zijn. Met je partner gaan, maakt je vaak passiever dan je werkelijk bent. Besluit eens om bewust apart van elkaar aan te komen. Blijf niet bij je ega of ego hangen, maar verken de ruimte in je eentje: zoek mensen op die je echt leuk vindt. En verlaat het feest op het tijdstip dat jij wilt gaan, of je partner wel of niet mee wilt.

Hulp nodig met je hsp zijn? Als psycholoog help ik je met al je vragen

 

Alles zien en alles horen; een kamer binnenkomen en niet alleen de meubels en de mensen, maar ook de onuitgesproken conflicten waarnemen; veel behoefte hebben aan rust, aan tijd voor jezelf om na te denken en te dromen. Herkenbaar? Dit zijn een aantal voorbeelden van kenmerken van hooggevoelige personen. Wie hooggevoelig is, wil vaak vertra­gen waar de rest van de wereld versnelt en wil luisteren naar de stilte wanneer anderen niet kunnen zwijgen.

Jezelf herkennen in de term hooggevoeligheid is een vorm van thuiskomen. Voor velen blijkt de herkenning van hooggevoeligheid het startpunt van heling, lijmen van vroegere breuken, en herstellen van schade die door onbegrip en mismanagement van het zelf werd gecreëerd. Volgens mij hoeven hoogsensitieve mensen geen slachtoffer van hun bijzondere gevoeligheid te zijn, maar kunnen ze die tot hun eigen kracht omvormen.

In Leven met hooggevoeligheid belicht ik onder meer de spirituele kant van hooggevoeligheid en laat ik veel ervaringsdeskundigen aan het woord. Ik leg je uit hoe je van je persoonlijkheid een gave kunt maken, in plaats van het leven als opgave te beschouwen. Zo kun je dit boek ook opvatten als een toegang om dichter bij de verborgen wijsheid van het leven te komen.

 Bestellen

 

Lezersreacties:

“Dank zij dit boek kreeg ik eindelijk inzicht in vele gebeurtenissen die mijn leven vroeger en nu intens beïnvloed hebben en waar ik tot nu toe geen raad mee wist. Ik begrijp nu volkomen de reden van mijn gedrag, problemen en angsten als kind en volwassene.
Het aanvaarden en (h)erkennen van hooggevoeligheid is een bevrijdende ervaring voor zowel de betrokkenen als de omgeving. Werkelijk een openbaring voor mij! De schrijfster vertelt op een vlotte en openhartige manier hoe hooggevoeligheid het leven van iemand kan bepalen. Ik ben de schrijfster diep dankbaar want door het lezen van ‘Leven met hooggevoeligheid’ ben ik uit een zware crisis geraakt en kan ik mijn leven een nieuwe wending geven. Ik heb door dit boek levensinzicht, hoop, troost en ontroerende tederheid mogen beleven! Ik beveel het dan ook sterk aan : zowel hooggevoelige als niet-hooggevoelige mensen hebben er veel baat bij!”

“Thuiskomen! Werkelijk een absolute topper. Zeer duidelijk geschreven met korte verhalen van mede hooggevoeligen waarbij het opvallend is dat dit zowel jongere mensen als wat oudere mensen raakt en hen het onschatbare gevoel van “thuiskomen” geeft.
Ik heb soms het gevoel gehad dat het over mijzelf ging en las met ontroering, kippenvel en diepe verwondering dat er vele anderen zijn als ik. Zeer veel dank aan de schrijfster Susan Marletta Hart, zij heeft me in mijn 56ste levensjaar een stuk zekerheid en rust gegeven waar ik vele jaren onbewust naar op zoek was.”

Zelf ook lezen? Bestel hier, morgen in huis!

Hooggevoeligheid  begint bij de meeste  mensen met het gevoel anders te zijn dan anderen.  Waarin hooggevoelige mensen zich anders voelen is vaak moeilijk uit te drukken. Het begint meestal vanaf het eerste moment dat ze zich kunnen herinneren en ze zijn er zo mee verweven dat ze het gevoel anders te zijn dan anderen niet goed kunnen benoemen. Het is een gevoel, een ervaring, een besef dat hen danig in de weg kan zitten en dat vaak (niet altijd) voor moeilijkheden  en problemen  zorgt. Zo sterk dat sommigen zich wel eens vertwijfeld afvragen: ben ik soms gek? Toch heeft het weinig met gekte te maken. Gevoeligheid is een eigenschap van het zenuwstelsel in combinatie met de hersenen. Ergens in het proces van verwerking, tussen het binnenkomen van een prikkel en het verwerken ervan door de hersenen, loopt het bij hooggevoelige personen anders dan bij de meeste  mensen. De informatieverwerking van een hooggevoelige werkt op de één of andere manier uitgebreider  en nauwkeuriger dan bij de gemiddelde persoon. 

Nieuwsbrief ontvangen?

Training volgen?

De oorlog in de Oekraïne duurt nu al ruim een maand en het einde is nog lang niet in zicht. De horror en het onrecht knagen aan ons allemaal. Alsof het nog niet erg genoeg was, komt nu Butscha. Hoe kan één man zoveel leed veroorzaken? Dat je je land als vader of zoon moet verdedigen, klinkt heroïsche en noodzakelijk, maar dat je je leven moet geven vanwege een gek, die uit verbittering besluit een ander land binnen te vallen, kan het gezonde verstand eigenlijk niet bevatten. Hoe ga jij om met zoveel leed en onrechtvaardigheid? Ben jij een strijder of een relativist? Ben je bitter of somber? Volg je alle nieuws of sluit je er juist voor af?

Het is voor een normaal denkend mens bijna niet voor te stellen: van de één op andere dag is je land in oorlog. Je moet je land verdedigen of ontvluchten. Alles wat je voor vanzelfsprekend aannam, is opeens niet meer vanzelfsprekend. Wat doet oorlog met mensen? Voor de burgers van de Oekraïne staat het leven volledig op de kop: als je bezig was je bruiloft te organiseren, of  je eerst kind verwachtte, je dissertatie schreef of zojuist een studie of nieuwe baan begon…dromen en verwachtingen vallen compleet in duigen. Het leven is plotsklaps niet meer wat het was. Vluchten of vechten? Het zijn wendingen die anno nu wreed en niet meer van deze tijd voelen. 

Wat doet oorlog met ons Nederlanders? Sommige van ons moeten iets doen, worden actief, gaan inzamelen of nemen vluchtelingen in huis. Anderen voelen zich juist verlamd. Hoe dan ook, de verhalen raken ons hard: het verdriet, de pijn en onmacht komen hard binnen. Maar we worden ook in ons eigen besef van existentie bedreigd. Misschien maakt het je extra somber, angstig of boos. Ouderen krijgen herinneringen terug: zoals mijn moeder die spontaan begon te vertellen hoe een lichtbom naast haar boerderij insloeg tijdens de tweede wereldoorlog in Brabant. En wat doet het met kinderen en jongeren? Hoe uitdagend en transformerend is de wereld waarin zij opgroeien: klimaatveranderingen, Covid en nu zelfs dit. Een internationale derde wereld oorlogsdreiging, de wereld is zozeer in beweging, dat het gemakkelijk kan slaan op het gemoed. 

Deze transformaties zijn voorspeld. We wisten al lang dat tijden van grote veranderingen op ons toekomen. We worden uitgenodigd om midden in het oog van de storm te gaan staan, en innerlijke sterkte te ontwikkelen. In zoveel uiterlijke tumult, kunnen we oefenen in een kalme, compassievolle geest. We worden door de natuur, de misdaad, oorlog en pandemie uitgenodigd om richting te kiezen en op te staan voor gerechtigheid. 

Ondanks de recente wreedheden van Butscha, weten we dat de mens van nature niet wreed of oorlogszuchtig is. Uit onderzoeken blijkt dat ook onder soldaten aan het front slechts een klein percentage daadwerkelijk bereid is om te schieten op medemensen. Als ze orders van hun meerderen krijgen toe gebruld, blijken veel soldaten nog steeds niet te willen aanvallen. In Men Against Fire, het beroemd geworden onderzoek van kolonel en historicus Samuel Marshall uit 1946, blijkt de overgrote militaire meerderheid te vertikken om te schieten. Tijdens het beleg van Makin en later aan het Europese front, ontdekte Marshall dat slechts 15 tot 25 procent van de soldaten gericht schoot. 

De meeste mensen zijn vredelievend, ze hebben een gezond empathisch vermogen en een goed ontwikkeld geweten. Alleen een kleine minderheid heeft of ontwikkelt een wrede gewetenloosheid en gaat over tot beestachtig gedrag als ze in de gelegenheid komen. In De meeste mensen deugen trekt Rutger Bregman dezelfde conclusie als Marshall: de meeste mensen zijn geen beesten. De meeste mannen zijn geen beesten. 

Waarom geraken we er dan toch nog in? In mijn ogen zouden we veel meer aandacht moeten hebben voor de psychologie achter die kleine 15%-25%. Want hun dadendrang veroorzaakt een verhoudingsgewijs onwaarschijnlijk groot leed. Het kleine percentage dat in staat is het grote leed te veroorzaken. Degenen zonder empathisch vermogens, dolende zielen, narcistisch of getraumatiseerd…. wat doen we met dit persoonlijkheidstype? Mijn inziens kunnen we potentiële kenmerken al vroeg in de ontwikkeling van het kind opsporen. We kunnen gedrag in de eerste levensjaren, op basisscholen herkennen. Ik hoop dat nieuwe generaties meer oog krijgen voor de Macbeths van onze samenleving. Wat we vooral van Poetin en zijn oorlog leren, is dat de meeste mensen wél deugen en dat oorlog in zijn kern veroorzaakt wordt door gedrag van eenlingen. Psychologie is het enige zinvolle vakgebied dat ons toekomstig uit deze drama’s kan bevrijden. Wat Poetin ons laat zien is dat wij als wereldgemeenschap eenvoudigweg nog onvoldoende in staat zijn om machtswellustige eenlingen tijdig te stoppen, voordat ze de macht grijpen en dood en verderf zaaien.

 

Samen met uitgeverij Boom leg ik de laatste hand aan mijn nieuwste boek HSP op de Werkvloer. Komende tijd post ik regelmatig content uit dit nieuwe boek. Vandaag iets over geduld. Waarom heb je als hsp vaak geduld nodig?

1. Zelfvertrouwen opbouwen  

Als hsp vind je het dikwijls lastig om jezelf te verkopen. Je wilt je beroepen op ware kennis en vakmanschap en niet op gladde verkooppraatjes. Niet zelden behoren hsp’s daarom tot de laatbloeiers. De kwaliteiten van hoogsensitieve mensen komen pas echt uit de verf als ze veel ervaring hebben opgebouwd en ze innerlijk weten wat ze waard zijn. Hoewel je ideeën oprecht en goed zijn, heb je dikwijls meer tijd nodig om je veilig te voelen en volledig te ontplooien. Je bouwt gestaag aan je ervaring, netwerk en zelfvertrouwen. Dit geldt ook voor Jaap. Jaap heeft na ruim twintig jaar dienst bij energiebedrijven de stap gewaagd om zich als projectmanager te verzelfstandigen. Nu hij voorbij de vijftig is, weet hij wat hij wel en niet kan. Na meer dan 20 jaar dienst als projectmanagers bij verschillende energieleveranciers, waarin hij niet altijd volledig zichzelf kon zijn en niet altijd het werk deed dat hij ambieerde, kan hij zich nu, als zelfstandige, door een breed opgebouwd netwerk en met veel ervaring op zak, zichzelf vanuit zelfvertrouwen in de markt zetten. Zijn bedrijf, DueszGREEN, richt zich op het implementeren van duurzame energieprojecten zoals windmolenparken, zonne-energie en biomassa. Naast een dosis integriteit en een goed netwerk, heeft Jaap nu pas echt het zelfvertrouwen om zichzelf in zijn ideale werk te positioneren.

2. Een shift van de ander naar jezelf

Vaak gaat het dan ook om een shift van pleasen van de ander, naar focussens op jezelf en jouw doelen. Niet meer alle ballen in de lucht houden, maar focussens op jouw belangen. Niet meer altijd ja en amen knikken, maar grenzen durven stellen. Ook dit leer je vaak gaandeweg je leven pas. Ik leerde Jaap jaren geleden kennen, toen hij door mijn boeken ontdekte dat hij hooggevoelig is. Hij bezocht enkele van mijn trainingen en leerde zichzelf daardoor opnieuw uitvinden. Het gaf hem een verhelderende impuls aan alle uitdagingen waar hij destijds voor stond. “In mijn carrière en in mijn huwelijk ben ik, als typische hsp, heel lang gericht geweest op het voldoen aan de verwachtingen van de ander. Ik dacht dat dit de enige manier was om relaties goed te houden. Dit kostte me natuurlijk heel veel energie en ik kwam hierdoor niet goed uit de verf. Nu, met levesnervaring ben ik daar makkelijker, of eigenlijk daadkrachtiger, in geworden. Ik geef steeds meer mijn eigen visie aan en ben minder bang voor conflicten. Dit heb ik stap voor stap geleerd, ook dankzij waardevolle coaching. Het heeft ertoe geresulteerd dat ik nu mijn eigen bedrijf run en zelf kies welke projecten voor mij waardevol zijn.”

3. Is de wereld klaar voor jouw visies?

Het kan ook zijn dat jij hele sterke idealen en principes hebt, maar dat de zakenwereld er nog niet klaar voor is. Veelvuldig hebben hooggevoeligen, met name in de corporate wereld, een lange adem nodig omdat ze niet serieus genomen worden. Ze moeten letterlijk wachten tot de maatschappij, de politiek of de CEO’s ook zover zijn. Hierdoor duurt het vaak vele jaren voordat je visies uit de verf komen en je je helemaal op je plek voelt. Dikwijks neem je pas in de tweede helft van je carriere die adviserende rol aan. Of je gaat je zelfstandig vestigen. Jaap heeft na meer dan 20 jaar ervaring in energietransitie, en door veel gezien en gereisd te hebben als technisch adviseur in ontwikkelingslanden, een breed netwerk opgebouwd. Door zichzelf als hsp te leren kennen, en door zijn uitdagingen onder de knie te krijgen, weet hij nu meer dan ooit wat hij echt waard is. Hij durft steeds meer op zijn innerlijke kompas te navigeren en hij merkt dat de maatschappij ook klaar is voor zijn visies. Door zich van binnenuit te positioneren, voelt hij meer en meer zelfvertrouwen en bevestiging in wat hij kan. Inmiddels staan organisaties die hun energieverbruik of energieproductie willen verduurzamen in de raam om hem te raadplegen.

Herken jij jezelf in Jaap? Vraag jij je ook af wanneer jouw omgeving klaar is voor jouw ideeën? Wil je ook leren om meer zelfvertrouwen op te bouwen? Of vraag je je af welke eigenschappen jij als hsp hebt, of welke uitdagingen jou tegenhouden om je roeping te volgen? Heb je hulp nodig om je volledig in je werk te profileren? Volg hiervoor één van mijn coachtrajecten:

Coachtraject Leven met hsp

Coachtraject Hsp in relaties

Volg nu de HSP Coach Training, start 31 maart 2022

Samen met uitgeverij Boom leg ik de laatste hand aan mijn nieuwste boek HSP op de Werkvloer. Komende tijd post ik regelmatig content uit dit nieuwe boek. Vandaag iets over uitdagingen op de werkvloer.

Uitdaging #5: conflict hanteren

Zachte heelmeesters maken stinkende wonden, is een gezegde die van toepassing kan zijn op de hooggevoelige persoon. Vanwege onze harmonische aard, willen we als hsp vaak alleen maar goedheid, liefde en harmonie. We willen verbinden en vriendelijk blijven. Maar sommige situaties vragen om daadkracht en kleur bekennen. Als je te lang en te veel alles maar toelaat en goedkeurt, ontstaan en er onoverkomelijke excessen, om nemen mensen ruimte in die ze niet verdienen. Zeker als het gaat om werkrelaties, gaat het erom dat je voor jezelf en je zaak kunt opstaan. Het fijne aan minder sensitieve mensen is dat ze vaak beter zijn in conflicthantering. Ze dragen minder na. Een ruzie knalt even en daarna is alles weer vergeten. Krachtige hooggevoelige mensen zeggen dat ze om deze reden graag met minder gevoelige collega’s werken: ze hoeven minder op hun woorden te letten, minder op hun tenen te lopen, minder voorzichtig te zijn. Het leven is nou eenmaal dualistisch, het aardse bestaan kent donker en licht, dag en nacht, liefde en boosheid, ruimte en grenzen. De wijze Lao Tse zei al: “Pak iets aan voordat het een probleem is. Schep orde voordat de chaos intreedt.” Als je een moeilijk gesprek wilt voeren, kun je het beste je innerlijke kracht oproepen en je gedrag aanpassen aan je tegenstander.

Dit doe je je door proactief te zijn: weet vooraf welk doel je wilt bereiken. Door je groot te maken en je stem volume te geven, Door niet te veel woorden te gebruiken maar in plaats ervan heldere ik-boodschappen te geven. Door stiltes te gebruiken als een krachtmeting, en zelfs in de rede te vallen als je (spreek)ruimte wordt ingenomen. Ik noem bovenstaande vaardigheden aspecten van de verticale taal. In mijn boek Winnen of verbinden; de uitdagende dynamiek tussen twee oerkrachten geef ik uitleg over de verticale en de horizontale taal. Daarin onderscheid ik die kracht die uit is op winnen tegenover de kracht die uit is op verbinden. Beide krachten zijn belangrijk, en beide krachten heb je vanaf je geboorte meegekregen.

Wil je leren om krachtig te communiceren, volg dan de online training HSP in relaties waarin ik je stap voor stap help om in je kracht te gaan staan en “bold” te communiceren.

verschijnt juni 2022

In onze westerse samenleving bestaan te veel gesloten systemen die voor zichzelf voortmodderen. Gezinnen waarin kinderen beschadigd raken omdat het misbruik achter gesloten deuren en voorgevels plaatsvindt, onttrokken aan het oog van de buitenwereld. Klassen waarin leerkrachten kunnen doen waar ze zin hebben. Werkvloeren waar mannen hun machtsvertoon ongebreideld kunnen misbruiken.

Gezinnen zijn in feite niet de hoeksteen van de samenleving; gezinnen zijn een amputatie van een gezond gemeenschapsleven, oorspronkelijk in kleine nederzettingen en dorpen, waarin voornamelijk de vrouwen met elkaar en voor elkaar zorgden. Er werd in die clans als vanzelfsprekend op elkaar en elkaars kinderen gelet. Misstanden werden snel en daadkrachtig gecorrigeerd. Zo kon slecht gedrag niet van kwaad tot erger uitgroeien. Als moderne samenleving zouden we meer mogen nadenken hoe we zulke systemen weer terug creëren. We zouden meer moeten nadenken hoe we excessen bij de wortel aanpakken en uitroeien, door onverdraagzaam gedrag onmidellijk en niet te tolereren. Ook seksueel grensoverschrijdend gedrag. 

Kijken we naar onze evolutionaire roots dan is seksueel gedrag echter lastig te plaatsten in moderne concepten van verdraagzaamheid.  Wat we vaak nog te weinig willen begrijpen, is dat machtsrelaties en seksualiteit al sinds mensenheugenis bij elkaar horen. Mannen worden opgewonden van kwetsbare, kleine vrouwen, vrouwen worden opgewonden van stoere, grote en sterke mannen. Kracht, macht en seksualiteit zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daarom zijn primitieve behoeften ook zo moielijk uit modern gemeenschapsleven weg te poetsen. Het is niet zo dat mannen hun seksuele verlangens eenvoudigweg kunnen afknijpen of oplossen, maar het is wel zo dat we als gemeenschap alerter en eerlijker kunnen omgaan met rondscharrelende hoeveelheden testosteron. 

Want testosteron is een expansieve energie. Testosteron als onderdeel van de mannelijk identiteit en energie heeft een sterke tegenkracht nodig. Als deze mannelijke kracht niet wordt ingedamd, gaat het expansieve en daadkrachtige karakter van deze energie onherroepelijk woekeren en schade veroorzaken. En die schade vloeit als vanzelf naar de zwakste plekken, oftewel naar de kwetsbaren in de samenleving. Daar kun je moreel alles van vinden, maar het is niet anders dan een energetischeen evolutionaire wetmatigheid. Het is onderdeel van natuurlijke wetten, die we niet kunnen ontkennen, daarin moeten we niet naief zijn en denken dat het zomaar verdwijnt. Het zijn primitieve patronen die we alleen collectief, met bewustzijn  en waakzaamheid kunnen signaleren en voorkomen. In het oosten spreken ze van de metaal energie: mannelijk energie is als metaal dat langdurig moet worden gevormd met veel vuur (lees: een sterke hand) en een goede mal. Anders is het zinloze energie die wegvloeit in criminaliteit, machtsvertoon en seksualiteit.

In onze moderne samenleving zijn we niet genoeg bewust van de dualiteit in ons bestaan. Naast goedheid, bestaat slechtheid, naast verbinding bestaat er afscheiding en conflict. Naast begrip bestaat onbegrip. Laten we veel misdaad toe, dan is dit omdat we té graag misstanden willen toedekken met de mantel der liefde. We willen te graag tolerant en begripvol zijn, maar ondertussen onstaan er stinkende wonden omdat we als heelmeesters te zacht zijn. Daders van seksueel geweld, jonge mannen, oude mannen, geestelijken maar ook artsen die aan onze (jonge) vrouwen en dochters zitten, komen ongestraft weg omdat we goedig wegkijken, omdat we niet durven hard optreden. Omdat de samenleving onveiligheid tolereert en verkiest boven stevig optreden ten behoeve van het goede. Wil je een zaak veranderen, dan heb je hiervoor kracht, tegenkracht nodig. 

Waarom laten vooral mannen misbruik oogluikend toe? Waarom kijken vooral mannen weg als de mannelijke energie weelderig tiert in de vorm van machtsvertoon en seksueel misbruik  Waarom kleineren mannen hun vrouwen als deze mopperen en misstanden aan de kaak stellen? Waarom luisteren mannen domweg niet en maken seskueel misbruik zo gauw mogelijk tot een non-item? Denken mannen: “het is de natuur, zo zijn we nou eenmaal gemaakt.”? Goede mannen sta op, en bescherm jullie dochters! Goede mannen, sta op en bescherm jullie samenleving! Wees een echte vader en een moedige echtgenoot. Toon karakter en handel moedig: wees de vader die met een knuppel de dreiging van zijn dochter verjaagt! Ook dit is een natuurlijke, evolutionaire impuls van de mannelijke energie.